Wanneer we horen over spataderen dan denken we meestal aan zichtbare aderen op de onderbenen. En hoewel dat een plek is waar spataderen vaak voorkomen, kunnen ze overal op je lichaam ontstaan. Tijdens de zwangerschap zelfs in de vagina en dat is iets waar je bijna nooit wat over leest of hoort.
Wat zijn vaginale spataderen?
Spataderen zijn oppervlakkig gelegen aderen die opzwellen en daardoor (niet altijd) zichtbaar worden en soms ongemak veroorzaken. Vaginale spataderen duiden op opgezwollen aderen van de vulva en vagina, maar de vulva zelf kan ook opzwellen, evenals je schaamlippen. Vaginale spataderen kunnen ongemak en pijn veroorzaken, zeker wanneer je (langdurig) zit of staat. Je leest er bijna nooit wat over, maar het is helaas wel een van de minder leuke onderdelen van een zwangerschap waar je misschien mee te maken kunt krijgen. Hoe meer je weet, hoe beter je kan handelen en keuzes kan maken die werken voor jouw lichaam. Daarom, voor ik je advies geef om vaginale spataderen te voorkomen of hoe ermee om te gaan als je ze al hebt, wil ik eerst uitleggen waarom vaginale spataderen ontstaan.
Waardoor ontstaan vaginale spataderen?
Helaas biedt een zwangerschap de perfecte omstandigheden voor het ontstaan van spataderen.
- Toename van bloedvolume: wel 30-50% meer bloed dan voor je zwangerschap. Dat geeft veel stress op het vaatsysteem van je lichaam.
- Gewichtstoename: noodzakelijk voor de gezondheid van je baby, maar het geeft ook meer druk op je bekkenbodem en vagina.
- Hormonale veranderingen: een toename van progesteron zorgt voor soepelere banden en ligamenten. Deze hormonale verandering vindt plaats zodat je lichaam flexibel kan meebewegen en uitrekken om ruimte te maken voor je groeiende baby. Maar dit proces verwijdt ook je bloedvaten, wat de kleppen in je aders kan beschadigen. Wanneer de kleppen beschadigd raken, kan het bloed terugstromen. Bloed dat normaal gesproken omhoog richting je hart gepompt zou moeten worden, stroomt nu juist weer terug naar beneden richting je benen. Je kuitspieren helpen actief mee om dit bloed terug naar je hart te pompen, maar bij zo’n terugstroom kunnen ze niet meer goed opboksen tegen de opgebouwde druk. Na verloop van tijd zorgt deze extra druk ervoor dat de aders gaan verwijden, kronkelen en opzwellen.
- Meer druk op de bekkenbodem door je groeiende baby: de meest zichtbare oorzaak is de extra druk die vrijkomt op de bekkenbodem naarmate je baby groeit. Dit kan invloed hebben op de bloedcirculatie van je bekkenbodem.
Wie loopt meer risico?
Niet iedereen krijgt vaginale spataderen tijdens de zwangerschap: de schatting is ongeveer 4% van alle zwangerschappen. De volgende factoren geven een groter risico op het ontwikkelen van spataderen:
- Familie geschiedenis
- Ouder dan 35 jaar en zwanger
- Je had vaginale spataderen tijdens een vorige zwangerschap
- Lage bloeddruk
- Roken
Vaginale spataderen voorkomen of klachten verlichten tijdens je zwangerschap
Heb je het idee dat je vaginale spataderen hebt nu je zwanger bent? Niet gelijk in paniek raken: er zijn gelukkig een aantal manieren om klachten te verlichten. Voor ik je tips geef lopen we eerst nog de symptomen langs.
Zichtbaar uitpuilende aders: Zachte, blauwe, paarse of kronkelende bloedvaten die uitsteken op de buitenste of binnenste vulvalippen.
Zeurderige pijn of ongemak: Een doffe, kloppende of scherpe pijn in het genitale gebied en rondom het perineum.
Druk of een zwaar gevoel: Een sensatie van druk, zwelling of zwaarte in het bekken en de bekkenbodem.
Toenemend ongemak: Pijn die verergert na langdurig staan, lopen, zitten of na fysieke en seksuele activiteit.
Jeuk: Huidirritatie of jeuk (pruritus) rondom de opgezwollen zone.
Hou er rekening mee dat een zwaar of drukkend gevoel ook een klacht kan zijn van te hoge bekkenbodemspanning. Vaginale spataderen zijn duidelijk zichtbaar. Zie je dus geen zwelling, maar ervaar je wel zwaarte in je bekkenbodem? Dan is het verstandig om een afspraak te maken met een geregistreerd bekkenfysio.
Compressie
Compressie ondergoed of een bekkengordel of buikband helpen om de druk van je vagina weg te nemen en de bloedcirculatie van de bekkenbodem te bevorderen. Ook compressie kousen helpen hierbij. Heb je een beroep waarbij je veel staat dan is het verstandig om in je zwangerschap compressie ondergoed en/of sokken te dragen.
Sporten
Ja, sporten kan en is veilig met vaginale spataderen en kan helpen bij het verlichten van klachten, omdat je de circulatie bevordert. Zie onderstaande video met tips om het sporten met deze klachten zo comfortabel mogelijk te maken.
Vermijd lang staan of zitten
Langdurig zitten en staan is eerlijk gezegd ontzettend oncomfortabel als je zwanger bent, zeker wanneer je uitgerekende datum dichterbij komt. Maar er is nóg een belangrijke reden om af te wisselen en in beweging te blijven in plaats van lang in dezelfde houding te blijven. Je spieren hebben namelijk een natuurlijke pompwerking wanneer ze ritmisch aanspannen en ontspannen! Door in beweging te blijven, help je het bloed gemakkelijker terug te pompen richting je hart. Dit vermindert de opgebouwde druk op bestaande spataderen en helpt te voorkomen dat er nieuwe ontstaan.
Makkelijk zittende kleding
Te strakke kleding in je taille is sowieso niet prettig nu je zwanger bent, maar het heeft ook effect op je bloedsomloop. Kies kleding waarin je je buik en bekkenbodem goed kan ontspannen om ook nu de circulatie in je lijf goed gaande te houden. Je wil compressie waar het nodig is en niet over je hele lichaam.
Leg elke dag je benen hoog
Plaats wat kussens onder je heupen en leg je benen gestrekt omhoog tegen de muur. Dit helpt je circulatie en is ook ontspannend voor je bekkenbodem en buik tijdens je zwangerschap. Adem ontspannen in deze positie voor 5-10 minuten per dag.
Drink voldoende water
Het lijkt juist niet handig als je lichaam al opgezwollen voelt in je zwangerschap, maar als je gedehydrateerd bent dan houdt je lichaam juist meer vocht vast. En dat zet ook weer meer druk op eventuele vaginale spataderen. Zorg er dus voor dat je elke dag voldoende drinkt.
Slechts 4% van de zwangeren krijgt ermee te maken en het is een vervelende klacht. Gelukkig zijn er een hoop dingen die je kunt doen om klachten te verlichten én in de eerste 4-6 maanden na je zwangerschap verdwijnen vaginale spataderen bijna altijd weer vanzelf.
